در فروردین سال ۴۲ با حملات گسترده عُمال رژیم طاغوت، شمار زیادی از طلاب و مردم در مدرسه فیضیه قم به شهادت رسیدند.

 یکی از وقایع دردناکی که در تاریخ نهضت ی ملت ایران به ثبت رسیده است، حمله دژخیمان رژیم پهلوی به مدرسه فیضیه قم در نخستین روزهای سال ۴۲ است؛ واقعه ای که گرچه با شهادت شمار زیادی از طلاب و دانش آموختگان علوم دینی در دوم فروردین ماه آن سال همراه بود، اما تاثیر شگرفی در شکل گیری قیام ملت مسلمان ایران به ی (ره) و در نهایت پیروزی انقلاب ی داشت. در این گزارش بر آن چه که در آن روزها گذشته مروری گذرا خواهیم داشت.

پس از درگذشت آیت الله بروجردی در سال 1340، رژیم شاه به دنبال اجرای برنامه هایی مانند انتقال مرجعیت شیعه به خارج از ایران، پیگیری طرح اصلاحات ارضی، طرح ضد ی تصویب انجمن های ای ی و ولایتی وانقلاب سفید در فاصله سال های 40 و 42 بود.

اعتراض به یک لایحه!

(ره) به همراه علمای بزرگ قم و تهران به دنبال انتشار خبر تصویب لایحه انجمن های ای ی و ولایتی که در تاریخ 16 مهر 1341 به تصویب ک نه اسداله علم رسیده بود، به اعتراضات همه جانبه دست زدند.

در ماه های پایانی سال 1341 شاه تصمیم گرفت اصول دیکته شده از طرف هیئت حاکمه در قالب اصلاحات را به رفراندوم بگذارد که در نهایت تصویب شد.

جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر


جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر

 

سخنرانی افشاگرانه

در دوم فروردین 1342 مصادف با 25 شوال سالروز شهادت جعفر صادق(ع) عزای عمومی اعلام شد و سخنرانی های افشاگرانه ای به منظور بسیج علما در سراسر کشور داشتند و همچنین اطلاعیه های فراوانی برای ب ایی جلسات پخش شد. در این اطلاعیه ها از مردم برای حضور در جلسات دعوت شده بود.

اسناد ساواک نشان می دهد که رژیم مخلوع سطح آمادگی اش را در جلوگیری از برگزاری این جلسات بالا برده بود. ساواک طی بخشنامه ای دستورات لازم را در خصوص جلوگیری از برگزاری چنین جلساتی صادر کرد و برای سرکوب مردم قم، رئیس اسبق ساواک و مشاور عالی شاه، سرهنگ مولوی رئیس ساواک تهران با نیروهای تحت امرش عازم این شهر شدند.

تهدید

در همان روز از سوی تن از مراجع، سه جلسه بزرگ در قم برگزار شد. جلسه اول صبح در منزل ب ا شد؛ در آن جلسه هنگام سخنرانی عده ای از عوامل رژیم طبق دستور اعلام شده شروع به بی نظمی و فرستادن صلوات های بی جا د. به همین دلیل پیغام دادند چنانچه این افراد از توطئه دست برندارند، به سمت حرم حضرت معصومه(س) حرکت و آنجا با مردم سخن خواهند گفت. به دنبال تهدید مجلس نظم خود را به دست آورد و بدون حادثه ای ادامه یافت.

جلسه دوم به میزبانی آیت الله شریعتمداری در مدرسه حجتیه قم برگزار شد. در آن مجلس نیز با ایادی رژیم در هنگام سخنرانی حاج آقا انصاری قمی به فرستادن صلوات های بی جا اقدام د. اما جلسه سوم به دعوت آیت الله گلپایگانی در بعداز ظهر همان روز در مدرسه فیضیه برگزار شد.

سرکوبگرانی با لباس مبدل

مدرسه فیضیه به عنوان مرکز قیام قم از حساسیت و اهمیت بیشتری برخوردار بود. دسته ای از سرکوبگران به صورت علنی با لباس های نظامی و سلاح های گرم و دسته دیگر با لباس های مبدل و سلاح های سرد و چماق در اطراف مدرسه حضور داشتند.

جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر

صلوات های بی جا!

در هنگام سخنرانی در مدرسه فیضیه قم عوامل رژیم، شروع به فرستادن صلوات د و به سمت سخنران هجوم بردند و با شعارهای زنده باد شاه جلسه را به هم ریخته و در یک درگیری گسترده و بی سابقه شروع به ضرب و شتم حاضرین و ت یب و انهدام مدرسه د. مدرسه و میدان آستانه، به تدریج به میدان جنگ تبدیل شد و شهر قم از ح عادی خارج شده و وضعیتی جنگ زده به خود گرفت. 

شدت درگیری ها و حملان ان رژیم طاغوت به سمت طلبه ها و ون به قدری بالا بود که آمار دقیقی از مجروحان و نیز به شهادت رسیدن مردم و طلاب در این حادثه وجود ندارد، اما آن چه مسلم است عده ای زیادی از طلاب و محصلین علوم دینی مجروح و حتی مفقود الاثر شدند.

جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر

ش ت حکومت جبار طاغوت

پس از این فاجعه مردم زخمی و وحشت زده در حالی به سوی منزل (ره) پناه برده بودند که ایشان با سخنان آرام بخش وعده پیروزی مردم و رسوایی دستگاه را نوید دادند: ...از چه می ترسید؟ برای چه مضطربید؟ عیب است برای انی که ادعای پیروی از حضرت علیه السلام و حسین علیه السلام- را دارند، در برابر این نوع اعمال رسوا و فضاحت آمیز دستگاه حاکمه، خود را ببازند. دستگاه حاکمه با ارتکاب این جنایت، خود را رسوا و مفتضح ساخت و ماهیت چنگیزی خود را به خوبی نشان داد. دستگاه جبار با دست زدن به این فاجعه، ش ت و نابودی خود را حتمی ساخت. ما پیروز شدیم، ما از خدا خواستیم که این دستگاه ماهیت خود را بروز دهد و خود را رسوا کند.

فردای آن روز نیز ان مخفی رژیم دوباره به مدرسه هجوم آوردند و بعد از مجروح شمار دیگری از طلاب و ت یب قسمت های دیگری از مدرسه به طرفداری از شاه و رژیم شعار دادند و نسبت به مراجع و علما اهانت د.

جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر

واکنش (ره)

در فاصله ده روز از زمان سپری شدن حادثه، حوزه های علمیه ای بزرگ کشور به تکاپو افتاده و از سوی مراجع بزرگ ایران و نجف اطلاعیه ها و تلگراف های متعددی خطاب به ملت ایران و حتی سران کشورهای ی در محکوم جنایت حکومت ایران صادر د. آیت الله خویی و آیت الله حکیم از مراجع بزرگ نجف با ارسال تلگراف هایی به مراتب تاثر و تسلیت خود را به ایشان اعلام نمودند، آیت الله شاهرودی پیام همدردی خود را به اعلام داشته و آیت الله سید عبدالله از مراجع بزرگ نجف فجایع قم را طی تلگرافی به اطلاع جمال عبدالناصر رئیس جمهور مصر رساند. همچنین وی تلگراف دیگری به پادشاه عربستان سعودی (ملک سعود) ارسال کرد. ارسال تلگراف اخیر بسیار معنادار بود و نشان می داد به رغم تبلیغات شاه که خود را تنها پادشاه شیعه جهان می دانست! از نظر مراجع دینی اعتبار و مشروعیت ندارد و آنها حاضرند از پادشاه عربستان در برابر ستم های وی تظلم خواهی نمایند!

همدلی آحاد مردم ایران و نخبگان ی با ی قیام تا این درجه، در تاریخ ایران بی سابقه بود. موج هم دردی و تسلیت گویی که از سراسر ایران و جهان تشیع به سوی قم سرازیر شده بود، از بیداری و آگاهی مردم و تنفر آنان از رژیم خون ریز شاه حکایت می کرد.

سرانجام در روز سیزدهم فروردین اعلامیه مهم و توضیحیِ (ره) در پاسخ به تسلیت علمای تهران منتشر شد. این اعلامیه نشان دهنده مبارزه جویی با رژیم شاه به قصد براندازی آن بود.

"حمله کماندوها و مأمورین انتظامی ت با لباس مبدل و به معیت و پشتیبانی پاسبا ن ها به مرکز ت خاطرات مغول را تجدید کرد... اکنون ون و طلاب در این شهر مذهبی تامین جانی ندارند... اینان با شعار«شاه دوستی» به مقدسات مذهبی اهانت می کنند. شاه دوستی یعنی غارتگری، هتک ، به حقوق مسلمین، و به مراکز علم ودانش؛ «شاه دوستی» یعنی ضربه زدن به پیکر قرآن و ، سوزاندن نشانه های و محو آثار یت... با این احتمال، تقیه حرام است؛ و اظهار حقایق، واجب ... من به نام ملت از آقای علم، شاغل نخست ی، استیضاح می کنم: با چه مجوزی قانونی در دو ماه قبل حمله به بازار تهران گردید، وعلمای اعلام و سایر مسلمین را مصدوم و مضروب نمودید؟ با چه مجوز علما و سایر طبقات را به حبس کشیدید که جمع کثیری در حبس به سر می برند؟... با چه مجوزی در دو ماه قبل بازار قم را غارت کردید، و به مدرسه فیضیه نمودید و طلاب را کتک زده و آنها را به حبس کشیدید؟... من اکنون قلب خود را برای سرنیزه های مأمورین شما حاضر ولی برای قبول زورگویی ها وخضوع در مقابل جباری های شما حاضر نخواهم کرد."

سخن آ

(ره) بنیانگذار انقلاب ی سال های طولانی در جهت مبارزه با رژیم پهلوی گام های محکم و موثری برداشتند، که آغاز آن را می توان واقعه فیضیه قم دانست. با وقوع این فاجعه دردناک مردم با واقعیت ها و جنایت های رژیم پهلوی آشنا و با و علما همراه شدند  و این گونه بودکه مبارزه و مقابله با رژیم دست نشانده پهلوی کلید خورد.

همان گونه که در تاریخ انقلاب ی از وقایعی تلخ هم چون ۱۷ شهریور ۵۷ به عنوان نقاط عطفی در پیروزی انقلاب به واسطه به ثمر نشستن خون ی آن روز نام برده می شود، ماجرای غم بار حمله به مدرسه فیضیه قم نیز از عوامل کلیدی و موثر در به سرانجام رسیدن قیام ملت مسلمان ایران به شمار می رود؛ واقعه ای که با گذشت بیش از نیم قرن از وقوع آن، اما هم چنان قلب هر انسان آزاده ای را به درد می آورد و از ثمرات خون پاک ی طلاب و مردمی قم در سال ۴۲ است که امروز انقلاب ی به مرزهای جغرافیایی ایران محدود نشده و سرمنشا همه قیام ها و بیداری های ملت های مسلمان در کشورهای منطقه است.

سخنرانی افشاگرانه

در دوم فروردین 1342 مصادف با 25 شوال سالروز شهادت جعفر صادق(ع) عزای عمومی اعلام شد و سخنرانی های افشاگرانه ای به منظور بسیج علما در سراسر کشور داشتند و همچنین اطلاعیه های فراوانی برای ب ایی جلسات پخش شد. در این اطلاعیه ها از مردم برای حضور در جلسات دعوت شده بود.

اسناد ساواک نشان می دهد که رژیم مخلوع سطح آمادگی اش را در جلوگیری از برگزاری این جلسات بالا برده بود. ساواک طی بخشنامه ای دستورات لازم را در خصوص جلوگیری از برگزاری چنین جلساتی صادر کرد و برای سرکوب مردم قم، رئیس اسبق ساواک و مشاور عالی شاه، سرهنگ مولوی رئیس ساواک تهران با نیروهای تحت امرش عازم این شهر شدند.

تهدید

در همان روز از سوی تن از مراجع، سه جلسه بزرگ در قم برگزار شد. جلسه اول صبح در منزل ب ا شد؛ در آن جلسه هنگام سخنرانی عده ای از عوامل رژیم طبق دستور اعلام شده شروع به بی نظمی و فرستادن صلوات های بی جا د. به همین دلیل پیغام دادند چنانچه این افراد از توطئه دست برندارند، به سمت حرم حضرت معصومه(س) حرکت و آنجا با مردم سخن خواهند گفت. به دنبال تهدید مجلس نظم خود را به دست آورد و بدون حادثه ای ادامه یافت.

جلسه دوم به میزبانی آیت الله شریعتمداری در مدرسه حجتیه قم برگزار شد. در آن مجلس نیز با ایادی رژیم در هنگام سخنرانی حاج آقا انصاری قمی به فرستادن صلوات های بی جا اقدام د. اما جلسه سوم به دعوت آیت الله گلپایگانی در بعداز ظهر همان روز در مدرسه فیضیه برگزار شد.

سرکوبگرانی با لباس مبدل

مدرسه فیضیه به عنوان مرکز قیام قم از حساسیت و اهمیت بیشتری برخوردار بود. دسته ای از سرکوبگران به صورت علنی با لباس های نظامی و سلاح های گرم و دسته دیگر با لباس های مبدل و سلاح های سرد و چماق در اطراف مدرسه حضور داشتند.

جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر

صلوات های بی جا!

در هنگام سخنرانی در مدرسه فیضیه قم عوامل رژیم، شروع به فرستادن صلوات د و به سمت سخنران هجوم بردند و با شعارهای زنده باد شاه جلسه را به هم ریخته و در یک درگیری گسترده و بی سابقه شروع به ضرب و شتم حاضرین و ت یب و انهدام مدرسه د. مدرسه و میدان آستانه، به تدریج به میدان جنگ تبدیل شد و شهر قم از ح عادی خارج شده و وضعیتی جنگ زده به خود گرفت. 

شدت درگیری ها و حملان ان رژیم طاغوت به سمت طلبه ها و ون به قدری بالا بود که آمار دقیقی از مجروحان و نیز به شهادت رسیدن مردم و طلاب در این حادثه وجود ندارد، اما آن چه مسلم است عده ای زیادی از طلاب و محصلین علوم دینی مجروح و حتی مفقود الاثر شدند.

جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر

ش ت حکومت جبار طاغوت

پس از این فاجعه مردم زخمی و وحشت زده در حالی به سوی منزل (ره) پناه برده بودند که ایشان با سخنان آرام بخش وعده پیروزی مردم و رسوایی دستگاه را نوید دادند: ...از چه می ترسید؟ برای چه مضطربید؟ عیب است برای انی که ادعای پیروی از حضرت علیه السلام و حسین علیه السلام- را دارند، در برابر این نوع اعمال رسوا و فضاحت آمیز دستگاه حاکمه، خود را ببازند. دستگاه حاکمه با ارتکاب این جنایت، خود را رسوا و مفتضح ساخت و ماهیت چنگیزی خود را به خوبی نشان داد. دستگاه جبار با دست زدن به این فاجعه، ش ت و نابودی خود را حتمی ساخت. ما پیروز شدیم، ما از خدا خواستیم که این دستگاه ماهیت خود را بروز دهد و خود را رسوا کند.

فردای آن روز نیز ان مخفی رژیم دوباره به مدرسه هجوم آوردند و بعد از مجروح شمار دیگری از طلاب و ت یب قسمت های دیگری از مدرسه به طرفداری از شاه و رژیم شعار دادند و نسبت به مراجع و علما اهانت د.

جرقه آشنایی مردم با واقعیت های دردناک رژیم پهلوی/ماجرای مدرسه ای که به خاک خون کشیده شد+ تصاویر

واکنش (ره)

در فاصله ده روز از زمان سپری شدن حادثه، حوزه های علمیه ای بزرگ کشور به تکاپو افتاده و از سوی مراجع بزرگ ایران و نجف اطلاعیه ها و تلگراف های متعددی خطاب به ملت ایران و حتی سران کشورهای ی در محکوم جنایت حکومت ایران صادر د. آیت الله خویی و آیت الله حکیم از مراجع بزرگ نجف با ارسال تلگراف هایی به مراتب تاثر و تسلیت خود را به ایشان اعلام نمودند، آیت الله شاهرودی پیام همدردی خود را به اعلام داشته و آیت الله سید عبدالله از مراجع بزرگ نجف فجایع قم را طی تلگرافی به اطلاع جمال عبدالناصر رئیس جمهور مصر رساند. همچنین وی تلگراف دیگری به پادشاه عربستان سعودی (ملک سعود) ارسال کرد. ارسال تلگراف اخیر بسیار معنادار بود و نشان می داد به رغم تبلیغات شاه که خود را تنها پادشاه شیعه جهان می دانست! از نظر مراجع دینی اعتبار و مشروعیت ندارد و آنها حاضرند از پادشاه عربستان در برابر ستم های وی تظلم خواهی نمایند!

همدلی آحاد مردم ایران و نخبگان ی با ی قیام تا این درجه، در تاریخ ایران بی سابقه بود. موج هم دردی و تسلیت گویی که از سراسر ایران و جهان تشیع به سوی قم سرازیر شده بود، از بیداری و آگاهی مردم و تنفر آنان از رژیم خون ریز شاه حکایت می کرد.

سرانجام در روز سیزدهم فروردین اعلامیه مهم و توضیحیِ (ره) در پاسخ به تسلیت علمای تهران منتشر شد. این اعلامیه نشان دهنده مبارزه جویی با رژیم شاه به قصد براندازی آن بود.

"حمله کماندوها و مأمورین انتظامی ت با لباس مبدل و به معیت و پشتیبانی پاسبا ن ها به مرکز ت خاطرات مغول را تجدید کرد... اکنون ون و طلاب در این شهر مذهبی تامین جانی ندارند... اینان با شعار«شاه دوستی» به مقدسات مذهبی اهانت می کنند. شاه دوستی یعنی غارتگری، هتک ، به حقوق مسلمین، و به مراکز علم ودانش؛ «شاه دوستی» یعنی ضربه زدن به پیکر قرآن و ، سوزاندن نشانه های و محو آثار یت... با این احتمال، تقیه حرام است؛ و اظهار حقایق، واجب ... من به نام ملت از آقای علم، شاغل نخست ی، استیضاح می کنم: با چه مجوزی قانونی در دو ماه قبل حمله به بازار تهران گردید، وعلمای اعلام و سایر مسلمین را مصدوم و مضروب نمودید؟ با چه مجوز علما و سایر طبقات را به حبس کشیدید که جمع کثیری در حبس به سر می برند؟... با چه مجوزی در دو ماه قبل بازار قم را غارت کردید، و به مدرسه فیضیه نمودید و طلاب را کتک زده و آنها را به حبس کشیدید؟... من اکنون قلب خود را برای سرنیزه های مأمورین شما حاضر ولی برای قبول زورگویی ها وخضوع در مقابل جباری های شما حاضر نخواهم کرد."

سخن آ

(ره) بنیانگذار انقلاب ی سال های طولانی در جهت مبارزه با رژیم پهلوی گام های محکم و موثری برداشتند، که آغاز آن را می توان واقعه فیضیه قم دانست. با وقوع این فاجعه دردناک مردم با واقعیت ها و جنایت های رژیم پهلوی آشنا و با و علما همراه شدند  و این گونه بودکه مبارزه و مقابله با رژیم دست نشانده پهلوی کلید خورد.

همان گونه که در تاریخ انقلاب ی از وقایعی تلخ هم چون ۱۷ شهریور ۵۷ به عنوان نقاط عطفی در پیروزی انقلاب به واسطه به ثمر نشستن خون ی آن روز نام برده می شود، ماجرای غم بار حمله به مدرسه فیضیه قم نیز از عوامل کلیدی و موثر در به سرانجام رسیدن قیام ملت مسلمان ایران به شمار می رود؛ واقعه ای که با گذشت بیش از نیم قرن از وقوع آن، اما هم چنان قلب هر انسان آزاده ای را به درد می آورد و از ثمرات خون پاک ی طلاب و مردمی قم در سال ۴۲ است که امروز انقلاب ی به مرزهای جغرافیایی ایران محدود نشده و سرمنشا همه قیام ها و بیداری های ملت های مسلمان در کشورهای منطقه است.